Podłoża niechłonne
Panuje dość powszechne przekonanie, że technika druku offsetowego nie jest najlepszą do zadrukowywania podłoży niechłonnych. Jako znacznie odpowiedniejsze wskazywane są w tym przypadku techniki wklęsłodruku, fleksografii, a przede wszystkim – sitodruku. Jeśli jednak drukarz będzie postępował zgodnie ze wskazówkami technologicznymi odnoszącymi się do tego rodzaju podłoży, może z powodzeniem korzystać z offsetu.
Najczęściej spotykanymi podłożami niechłonnymi są: podłoża metaliczne i metalizowane, folie samoprzylepne z tworzyw sztucznych i folie metalowe, papiery powlekane przez odlewanie (papiery cast coating, popularne „chromoluksy”), niektóre papiery i kartony ozdobne (w tym kalki, pergamin itp.; podłoża te określane są często jako: Letterhead and Watermarked Papers, Textured, Embosed and Coloured Papers, Covers Papers and Boards), papiery syntetyczne.

Tworzywa polieolefinowe, w tym polietylen i polipropylen, to materiały opakowaniowe, które często zadrukowuje się za pomocą sitodruku lub fleksodruku. Jednak z powodu ich zbyt niskiej energii powierzchniowej przy zadrukowywaniu pojawiają się trudności, którym można zapobiec przeprowadzając proces aktywacji powierzchni. Celem tego artykułu jest przedstawienie (na podstawie literatury i wyników prac własnych) zagadnienia aktywacji zadrukowywanych materiałów i metod badania ich energii powierzchniowej. Część I artykułu ukazała się w nr 1/2006 „ŚD”.

W ostatnich latach znacznie wzrosło zastosowanie folii kurczliwych we fleksodruku na maszynach wąsko-wstęgowych. Wiele drukarń posiadających taki park maszynowy rozpoznało potencjał tych materiałów i ich znaczenie dla rynku etykiet samoprzylepnych. W efekcie wiele drukarń wąskowstęgowych w Europie, USA i Australii oferuje już taką formę druku opakowań. Również w naszym kraju rynek etykiet określanych jako shrink-sleeve odnotowuje tendencję wzrostową.
Kreowanie wizerunku opakowania w taki sposób, by było ono postrzegane jako atrakcyjne, jest codziennym wyzwaniem dla projektantów. Jeśli chodzi o osiągnięcie efektu reklamowego na niestandardowo uformowanych pojemnikach, szczególne możliwości daje technologia etykiet termokurczliwych.
Etykieta będąca kurczliwym rękawem powstaje z zadrukowanej wcześniej wstęgi folii, która ma charakter syntetycznego i termoplastycznego substratu. Druk odbywa się w systemie „ze zwoju na zwój”. Po zadrukowaniu wstęgi folii na kolejnym etapie formowany jest z niej rękaw. Następnie jest on każdorazowo nakładany na pojemnik we właściwej pozycji, przycinany do odpowiedniej długości i obkurczany dzięki dostarczeniu ciepła w postaci pary wodnej, strumienia ciepłego powietrza lub połączenia tych dwóch czynników. Dzięki temu rękaw ściśle przylega do pojemnika.

- oczekiwania i rzeczywistość

Powszechne zastosowanie fleksografia znalazła w produkcji etykiet, przede wszystkim samoprzylepnych. Udział techniki flekso w drukowaniu etykiet samoprzylepnych przekroczył 70% i ciągle rośnie. Aktualna struktura sprzedaży wąskowstęgowych maszyn drukujących do produkcji etykiet u dwóch największych europejskich producentów tych maszyn potwierdza tę tendencję. Szybka zmiana raportu druku poprzez wymianę cylindrów drukowych, względnie tulei sleeve, zastosowanie blach wykrawających oraz cylindrów magnetycznych zamiast wykrojników grawerowanych z pełnego wałka poważnie skraca czas przygotowania i obniża koszty druku. Coraz powszechniejsze stosowanie farb UV, rozwijająca się i udoskonalana od kilku lat technika ozdabiania etykiet foliami metalizowanymi metodą laminowania na zimno w miejsce tłoczenia na gorąco czyni proces wytwarzania etykiet tą techniką bardziej uniwersalnym i lepiej przystosowanym do krótszych serii. Zastosowanie zimnego UV w procesie utwardzania farb rozszerzyło możliwości wykorzystania wąskowstęgowych maszyn szeregowych do drukowania etykiet na foliach bez podłoża silikonowego i wytwarzania etykiet in-mould oraz etykiet na foliach termokurczliwych. Jednak mimo tych wszystkich zalet istnieje cały szereg ograniczeń i uwarunkowań, których pokonanie pozwoli wykorzystać zalety tej niewątpliwie atrakcyjnej techniki drukowania.

Historia
Technologia fleksograficzna jest bardzo prężnie rozwijającą się w ostatnim czasie techniką druku. W tej technice maszyny drukują dziś na szerokiej gamie podłoży, chłonnych, jak i niechłonnych. Są to głównie opakowania, m.in.: z tektury litej, z tektury falistej, papieru, folii z tworzyw sztucznych i metalowych oraz laminaty. Ponadto, na maszynach fleksograficznych drukowane są etykiety, materiały reklamowe oraz gazety i czasopisma.
W 1951 r. firma Mosstype Corporation ogłosiła konkurs na nową nazwę dla technologii drukowania anilinowego. Określenie „druk anilinowy” pochodziło od struktury chemicznej stosowanych barwników (smoły węglowej). W końcu 1952 roku w USA w wyniku plebiscytu wybrano nazwę „flexography”. Od tej pory używana poprzednio nazwa przeszła do historii. W latach osiemdziesiątych XX wieku ponownie rozpatrywano problem nazwy szybko rozwijającej się nowej techniki i wtedy w wielu krajach, w tym we wszystkich krajach niemieckojęzycznych, przyjęto nazwę „Flexodruck”, bowiem technika ta stosuje elastyczne (gr. flexo) formy drukowe. W Polsce przyjęły się obie nazwy: „fleksografia” i „fleksodruk”. Pierwsze określenie nie jest zbyt szczęśliwe, gdyż dosłownie oznacza „rysowanie elastyczne”, co nie znajduje uzasadnienia technicznego.
Początki fleksodruku sięgają 1853 r., kiedy to w USA zgłoszono patent na mieszankę gumową do wykonywania elastycznych form drukowych. W latach sześćdziesiątych XIX wieku niemiecka firma BASF uruchomiła produkcję syntetycznych barwników, zwanych anilinowymi. W 1890 r. skonstruowano pierwsze maszyny do drukowania z elastycznych form za pomocą farb alkoholowych z rozpuszczonymi barwnikami anilinowymi. Jednym z pionierów tej technologii był Carl Holweg, który według patentu z 1907 roku stosował płyty gumowe i farby anilinowe do zadruku torebek i worków. W tym samym czasie także w Niemczech i Wielkiej Brytanii prowadzono próby z drukiem anilinowym. Firma Holweg w roku 1908 uzyskała pierwszy patent brytyjski na maszynę do druku anilinowego.
Po I wojnie światowej Holweg rozpoczął eksport do Ameryki jedno- i trzykolorowych maszyn, o szerokości do 920 mm. Budowane maszyny, z uwagi na zastosowanie szybko schnących farb alkoholowych, instalowane były głównie w szybko bieżnych liniach do produkcji torebek. Pierwsze maszyny drukujące produkowane przez firmy Holweg i Windmöller & Hölscher miały konstrukcję szeregową. Jednak już wtedy firma Stachan & Henshaw również podjęła pierwsze próby z budową maszyn typu satelitarnego, z jednym wspólnym cylindrem dociskowym, na które współcześnie jest największy popyt na rynku opakowaniowym.

Pigmenty i barwniki - charakterystyka

Przemysł farb graficznych wytwarza wiele rodzajów produktów różniących się rodzajem spoiwa, rozpuszczalnikami, wypełniaczami i innymi komponentami. W zależności od techniki druku, dla której są przeznaczone, produkty te zawierają różne ilości środków barwiących, jak również mają różne właściwości (gęstość, lepkość, granicę płynięcia itp.).